HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO HAY HOẠT ĐỘNG PHONG TRÀO

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO HAY HOẠT ĐỘNG PHONG TRÀO?
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể là “môn học bắt buộc được thực hiện xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12”, mỗi lớp học 105 tiết, gần tương đương với một môn học chính.
Trong bản dự thảo, Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được xác định như sau:
“- Giai đoạn giáo dục cơ bản
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo thực hiện mục tiêu hình thành các phẩm chất, thói quen, kỹ năng sống,… thông qua sinh hoạt tập thể, các dự án học tập, các hoạt động xã hội, thiện nguyện, hoạt động lao động, các loại hình câu lạc bộ khác nhau,… Bằng hoạt động trải nghiệm sáng tạo của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người kiến thiết và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó biết cách tích cực hoá bản thân, khám phá, điều chỉnh bản thân, cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống và làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm. Ở giai đoạn này, mỗi học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một số năng lực cơ bản của người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm.
– Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp
Chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo tiếp tục phát triển những năng lực và phẩm chất đã hình thành từ giai đoạn giáo dục cơ bản và tập trung vào việc hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp. Ở giai đoạn này, chương trình có tính phân hoá và tự chọn cao. Học sinh được đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề nghiệp; được rèn luyện phẩm chất và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp mai sau.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học; được thực hiện theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; với các hình thức tổ chức chủ yếu: thực hành nhiệm vụ ở nhà, sinh hoạt tập thể, trò chơi, diễn đàn, giao lưu, hội thảo, cắm trại, tham quan, thực địa, thực hành lao động, câu lạc bộ, hoạt động phục vụ cộng đồng.”
(Trích Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông – Chương trình tổng thể)
Nghe cái tên “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” thật kêu, nhưng thực chất là hoạt động phong trào như lâu nay vẫn tồn tại ở phổ thông. Chỉ khác là lâu nay thuộc ngoại khóa, (bao gồm hoạt động Đoàn, Đội, Thi chuyên hiệu lịch sử – chính trị, văn nghệ…) nay thêm các hoạt động khác với yêu cầu bắt buộc và với thời lượng rất lớn, thường xuyên và liên tục.
Hoạt động phong trào lâu nay đã từng làm cho học sinh lẫn phụ huynh đủ rùng mình vì nó lấn chiếm thời gian học tập của con trẻ, lẽ nào lại gia tăng thêm hết cỡ cho trẻ hết thở để được gọi là cải cách?
Mà hoạt động phong trào ở xứ này thì ai cũng biết, rèn luyện năng lực, phẩm chất thì ít mà tuyên truyền nhồi sọ thì nhiều.
Tôi không tin ở những hoạt động ấy học sinh sẽ phát huy sáng tạo ở cái gì, ngoài leo lẻo nói như những MC và đồng nhịp vỗ tay cổ vũ như những cái máy. Còn nói để “rèn luyện phẩm chất” thì chẳng lẽ lấy hoạt động này chồng lên hoạt động kia, khi trong chương trình cũng đã có các hoạt động được tổ chức như môn học: Giáo dục lối sống, Giáo dục công dân, Giáo dục thể chất, Hướng nghiệp…
Nhà trường chứ có phải nhà tù đâu mà con người ta bị “rèn luyện” kinh thế?
Khái niệm “trải nghiệm sáng tạo” (Creative Experience) có gốc từ nhà tâm lý – giáo dục Vygotsky được các nhà giáo dục học hiện đại hưởng ứng. Thay vì truyền thụ tri thức có sẵn, giáo viên “giúp đỡ” (help) trẻ em phát triển năng lực bằng cách tạo môi trường thực tế cho trẻ trải nghiệm để trẻ tự sáng tạo tri thức và biến tri thức thành kĩ năng nghiệp vụ. Cách học này áp dụng cho mọi môn học chứ không phải là hoạt động phong trào. Thuật ngữ “trải nghiệm sáng tạo” hiện nay trên thế giới được xác định như là một phương pháp dạy học chứ không thể là một môn học được tách riêng độc lập.
Quả tang là bà Đinh Thị Kim Thoa, tổng chủ biên môn Hoạt động trải nghiệm sáng tạo, cải chính trên báo chí: “hoạt động trải nghiệm sáng tạo không gọi là môn học mà là hoạt động giáo dục”: “chúng ta có hoạt động giáo dục, là hoạt động nhằm phát triển những phẩm chất nhân cách, kỹ năng sống hay là năng lực tâm lý xã hội giúp con người có thể thích nghi, thích ứng với xã hội, làm chủ bản thân, biết sống tích cực và hạnh phúc… Đây là những mặt vô cùng quan trọng để tạo nên cuộc sống có ý nghĩa của mỗi cá nhân”.
Vậy thì rõ như ban ngày. Tôi khẳng định hoạt động phong trào không là “hoạt động trải nghiệm sáng tạo” mà cũng chỉ là một sự tuyên truyền. Thưa ông Thuyết, bà Thoa, cái mà hiện nay xã hội đang cần là phát triển năng lực sáng tạo ở chính các môn học trong cả hệ thống tri thức mà trẻ em được học chứ không phải gia tăng hoạt động phong trào để bọn trẻ nhảy tưng tưng hò hét. Món nhảy tưng tưng và hò hét thì bọn trẻ đã phấn khích đến mức hôn ghế, liếm ghế thần tượng đến ngây ngất như điên rồi chứ không cần ai dạy dỗ hay tiêm thuốc lắc đâu ạ. Mà với thời lượng lớn và thường xuyên tham gia hoạt động phong trào như vậy, trẻ em chúng ta phải bị đến hai lần nhồi sọ: một lần bị nhồi sọ tri thức trong các môn học và thêm lần nữa bị nhồi sọ ở các hoạt động phong trào.
Nghị quyết Trung ương xác định cải cách lần này là “căn bản và toàn diện” bởi sự chuyển triệt để từ giáo dục truyền thụ tri thức (nhồi sọ) sang phát triển năng lực (sáng tạo) chắc chắn không đồng nghĩa biến nhà trường thành nơi hoạt động phong trào để gia tăng sự nhồi sọ!
Theo tôi, tri thức trong sách giáo khoa hiện tại chưa phải là có vấn đề, chỉ cần giảm tải những thứ không cần thiết, xa thực tế. Điều quan trọng là thay đổi phương pháp đúng nghĩa phát triển năng lực để phát huy sáng tạo cho học sinh. Nghị quyết đã bị hiểu sai, và tất yếu sai một li đi một dặm!
Chương trình còn có câu “khuyến khích học ngày hai buổi”. Thôi rồi Lượm ơi – hết được làm trẻ em!
Tổ chức học tập như thế chỉ có thể làm tê liệt sáng tạo chứ không thể kích thích sáng tạo. Thật đấy. Mai mốt ông Thuyết về trại dưỡng lão mà chứng kiến sản phẩm của mình như tôi dự báo hôm nay nhé!
Với cách làm dự án của quý ông bà, tôi không tin kết quả của cải cách mà tin mỗi lần cải cách là thêm một thảm họa cho giáo dục!

12 Comments

Leave a Reply to Hồ Phước Triều Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *