*NGUYỄN TẤT NHIÊN và những tình khúc lận đận…

*NGUYỄN TẤT NHIÊN và những tình khúc lận đận…
Đầu thập niên 1970 khi chúng tôi đang học bậc Trung học Đệ nhị cấp, vừa học vừa lo cho cuộc đời của mình có thể ngày mai đây sẽ bước chân vào quân trường, rồi sẽ ra những chiến trường xa xôi nào đó khi cuộc chiến ngày càng khốc liệt thì ở tận Biên Hòa có một người bạn cùng trang lứa đã viết những bài thơ tình lận đận nói thay cho lũ trẻ chúng tôi ngày đó – nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên, lúc đó vẫn còn khoác áo học trò nhưng người ta đã gọi là một gã “cuồng thơ’ …
Nguyễn Tất Nhiên (1952 – 1992) tên thật là Nguyễn Hoàng Hải sinh tại Biên Hòa, theo học tại trường Trung học Công lập Ngô Quyền – Biên Hòa từ năm lớp 6 (1963) cho tới năm lớp 12 (1970).
Khi còn là một học sinh Trung học Đệ nhất cấp , Nguyễn Hoàng Hải đã làm thơ và thơ rất hay, rất tình cảm, với những ý tưởng đặc biệt nên được bạn bè hâm mộ. Mới học lớp 7 nhưng Nguyễn Hoàng Hải rủ người bạn cùng lớp cũng yêu thơ như mình tên là Đinh Thiên Thọ thành lập thi văn đoàn Tiếng Tâm Tình và khuyến khích bạn bè hợp tác. Các “tác phẩm” cả thơ lẫn văn trong thi văn đoàn đem quay ronéo rồi chuyền tay nhau đọc. Năm sau, lên lớp 8, mới 14 tuổi (năm 1966), hai “nhà thơ học trò” này chung tiền nhau xuất bản tập thơ đầu tay “Nàng thơ trong mắt”. Gia đình Nguyễn Hoàng Hải có tiệm may âu phục lớn ngay trong trung tâm thành phố, còn gia đình Đinh Thiên Thọ có tiệm tạp hóa cũng rất khá giả, nên tiền in thơ cũng “lo được”. Đinh Thiên Thọ lấy bút hiệu là Đinh Thiên Phương còn Nguyễn Hoàng Hải lấy bút hiệu Hoài Thi Yên Thi. Như vậy, Đinh Thiên Phương và Hoài Thi Yên Thi là hai nhà thơ “nhí” có tác phẩm xuất bản rất sớm, vào năm 14 tuổi (Đinh Thiên Thọ và Nguyễn Hoàng Hải bằng tuổi nhau).
Trong thời gian này, Nguyễn Hoàng Hải thầm yêu một cô bạn cùng lớp gốc “Bắc kỳ di cư 54” tên là Duyên với những tình cảm nhẹ nhàng, trong sáng, nhưng không đi đến đâu vì tình yêu thuở học trò thời đó là như vậy, “yêu rất nhiều mà chẳng được bao nhiêu” chứ không như bây giờ. Tuy nhiên, dù sao thì cô bạn gái cùng lớp tên Duyên cũng là niềm cảm hứng cho “nhà thơ” Hoài Thi Yên Thi và sau này đổi bút hiệu thành Nguyễn Tất Nhiên, sáng tác khá nhiều bài thơ rất có giá trị: “Khúc tình buồn” (Phạm Duy phổ nhạc thành “Thà như giọt mưa”), “Linh mục” (Nguyễn Đức Quang phổ nhạc thành “Vì tôi là linh mục”), “Ma Soeur” (Phạm Duy phổ nhạc thành “Em hiền như Ma Soeur”), “Cô Bắc Kỳ nho nhỏ”,v.v… Người ta tìm được 71 bài đã đăng báo và 3 tập thơ đã xuất bản, trong đó có một tập in ở Mỹ khi anh còn sống.
Tâm hồn nghệ sĩ của Nguyễn Tất Nhiên đã bộc lộ từ lúc còn rất ít tuổi. Đầu óc anh được mô tả là lúc nào cũng như mơ mộng, suy nghĩ đâu đâu, không tập trung ngay cả trong khi còn đang đi học. Bạn bè thời đó gọi đùa anh là “Hải-ngố” hay “Hải-khùng”. Có câu chuyện do bạn bè kể lại là một buổi sáng, Nguyễn Hoàng Hải đứng giữa ngã tư trong thành phố Biên Hòa, hai tay đút túi quần, cặp mắt mơ mộng nhìn lên trời như không biết đó là ngay giữa ngã tư.
“Sự nghiệp văn chương” của Nguyễn Tất Nhiên thời gian đầu không mấy thành công, thơ in ronéo tặng cho các nữ sinh chẳng ai buồn đọc. Hai tập thơ xuất bản, gửi bán trong tiệm sách ở đầu chợ Biên Hòa, để lâu giấy vàng cả ra cũng chẳng ai mua! Quả là giai đoạn thơ tình Nguyễn Tất Nhiên đầy … lận đận!
Cho đến khi thơ của Nguyễn Tất Nhiên được một giáo sư trong trường Ngô Quyền, vốn yêu thơ và biết thơ của anh có giá trị nên gửi tới tạp chí Sáng Tạo ở Sài Gòn do nhà văn Mai Thảo chủ trương. Lúc ấy, hễ có bài đăng trên tạp chí Văn của Trần Phong Giao, tạp chí Sáng Tạo của Mai Thảo hay Bán nguyệt san Thời Nay của Nguyễn Văn Thái v.v… là rất dễ được mọi người chú ý. Các nhạc sĩ Phạm Duy, Nguyễn Đức Quang thấy thơ của tác giả Nguyễn Tất Nhiên nào đó đăng trên Sáng Tạo rất hay và có ý lạ nên phổ nhạc, từ đó Nguyễn Tất Nhiên bắt đầu nổi tiếng…
Đầu năm 1972, Nguyễn Tất Nhiên nhận được giấy gọi nhập ngũ Trường Sĩ quan Thủ Đức, nhưng mới đi trình diện, khám sức khỏe tại Trung tâm Nhập ngũ số 3 thì bị các bác sĩ trong Hội đồng Giám định Y khoa… chê và cho về với lý do “tâm thần không ổn định”.
Đối với anh chàng lãng tử đầu óc luôn luôn để đâu đâu này thì đi lính cũng được, không đi lính cũng được, chẳng sao cả. Nhưng đã trình diện đi lính rồi lại bị cho về vì… đầu óc không bình thường thì cũng hơi mắc cỡ với bạn bè. Do đó, anh bèn nói dóc rằng chính anh giả bộ tâm thần, đánh lừa được Hội đồng Giám định nên họ cho về!
Sau sự kiện tháng 4/1975, Nguyễn Tất Nhiên do không phải đi lính nên may mắn xin được một chân làm nhân viên điều hành trong Hợp tác xã xe lam ở bến xe Tam Hiệp, Biên Hòa, đồng lương tuy chẳng bao nhiêu nhưng cũng đỡ phải chơi không. Thời gian này anh học đàn guitar và học sáng tác âm nhạc với nhạc sĩ Nguyễn Hữu Nghĩa nhưng không thành công và chẳng sáng tác được bản nhạc nào. Cuối năm 1980, gia đình anh được bảo lãnh sang Pháp, trong đó có Nguyễn Tất Nhiên.
Ba năm sau, có một cô gái tên Nguyễn Thị Minh Thủy từ bên Mỹ đi du lịch Âu châu, sang Pháp. Cô này vẫn hâm mộ thơ của Nguyễn Tất Nhiên, nhất là qua các bài đã được nhạc sĩ Phạm Duy và nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang phổ nhạc, bèn tìm đến thăm. Họ gặp nhau, yêu nhau rồi ít lâu sau Nguyễn Tất Nhiên sang Mỹ làm đám cưới với Nguyễn Thị Minh Thủy và ở lại với vợ tại Mỹ, sống ở Quận Cam, California. Năm 1987, theo gợi ý của vợ, Nguyễn Tất Nhiên gia nhập Hội Nhà Văn Việt Nam tại hải ngoại. Đó là một mối tình đẹp, họ rất yêu nhau và có với nhau hai con trai.
Về cái bút hiệu Nguyễn Tất Nhiên thì theo lời kể của vợ anh, cô Nguyễn Thị Minh Thủy là khi in các tập thơ “Dấu Mưa Qua Ðất” (1966) và “Nàng Thơ Trong Mắt” (1968), anh vẫn dùng bút hiệu “Hoài Thi Yên Thi” bị mấy “đàn anh thơ” nhận xét thấy có vẻ “nhà thơ tỉnh lẻ” và cũng “con gái” quá nên anh đã nghe lời khuyên của nhà thơ Du Tử Lê đổi bút hiệu thì “sự nghiệp” thi ca “lên” rõ ràng. Cô vợ hỏi tại sao là “Tất Nhiên” thì anh cười ha hả, bảo tất nhiên phải là Tất Nhiên thôi.
Trong số những bài thơ Nguyễn Tất Nhiên để lại, người con gái tên Duyên có một vị trí đặc biệt. Duyên, tên đầy đủ là Bùi Thị Duyên dân “Bắc Kỳ ”, gia đình di cư vào Nam năm 1954. Tình yêu của Nguyễn Hoàng Hải dành cho Duyên cả trường Ngô Quyền ai cũng biết. Ngoài ra, Duyên còn là nguồn cảm hứng, là nguyên mẫu cho nhiều bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên khi anh ở độ tuổi đôi mươi.
Những tưởng Nguyễn Tất Nhiên sẽ chiếm được trái tim “người đẹp” Bùi Thị Duyên khi tên cô ngân vang cùng nhạc Phạm Duy trong lòng bao nhiêu người yêu mến. Thế nhưng, người đẹp tên Duyên và nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên vẫn đường hai lối rẽ. Sau này, họ cùng sống ở Mỹ nhưng không biết có cơ hội nào gặp lại nhau không, vì một người ở Michigan (Duyên), một người ở California (Nhiên).
Cô gái xứ Bắc mang tên Bùi Thị Duyên ngày nào hiện nay vẫn sống tại Michigan, Hoa Kỳ. Sau này, qua những người bạn của Nguyễn Tất Nhiên, cô đã nhớ lại những kỷ niệm thật đẹp của tuổi học trò: “Tụi này học chung với nhau từ năm đệ tứ. Trường đó là trường nam-nữ học chung. Đến khi học sinh đông quá thì họ phân lớp ra, trong đó có một lớp đệ tứ “mix” giữa con trai với con gái. Sau đó tôi lên học ban B thì tôi học luôn đến lớp đệ nhất, học chung với tụi con trai, trong lớp chỉ có vài cô con gái thôi. Tụi này biết nhau từ hồi nhỏ, lúc đó cũng ngây thơ, tôi chưa nghĩ gì hết, còn Nguyễn Tất Nhiên nghĩ gì hay không thì tôi không biết. Gặp nhau, biết nhau từ lúc 14, 15 tuổi. Tôi được tặng một quyển thơ mà Nguyễn Tất Nhiên nói là có ba bản chính. Một bản của Nhiên, một bản cho tôi và một bản cho ai tôi quên mất rồi. In ra khoảng chừng 100 quyển thôi. Tôi biết sự hình thành quyển thơ của Nguyễn Tất Nhiên chứ không phải không, nhưng thật ra là chẳng có gì hết, tất cả bạn bè trong lớp ai cũng biết, nhưng đó là chuyện hồi nhỏ.”
Ngày 3/8/1992, người ta thấy nhà thơ lãng tử Nguyễn Tất Nhiên chết trong chiếc xe hơi của mình đậu dưới bóng cây trong một sân chùa thuộc California, có lẽ do bị trụy tim bất ngờ. Có những người chết trẻ, nhưng tên tuổi và tác phẩm của họ còn ở lại rất lâu với cuộc đời. Nguyễn Tất Nhiên vĩnh biệt cõi đời khi ở tuổi 40 và xung quanh cuộc đời ngắn ngủi ấy đã tạo nên bao nhiêu giai thoại của một tâm hồn thơ …
Nhớ về một nhà thơ tài hoa yểu mệnh, tôi đã đọc một số tư liệu viết về anh và chọn lọc một số bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên được các nhạc sĩ phổ nhạc và một số bài do chính anh sáng tác trong clip sau đây…
1. Giới thiệu – Nguyễn Tất Nhiên đọc
2. Thà Như Giọt Mưa – nhạc Phạm Duy – Lệ Thu
3. Chỉ Chừng Đó Thôi – nhạc Phạm Duy – Duy Quang
4. Em Hiền Như Ma Soeur – nhạc Phạm Duy – Sĩ Phú
5. Xin Chở Tình Ta Theo – nhạc Nguyễn Hữu Nghĩa – Lệ Thu
6. Hai Năm Tình Lận Đận – nhạc Phạm Duy – Duy Quang
7. Chiều Trên Đường Hồng Thập Tự – nhạc Nguyễn Tất Nhiên – Khánh Ly
8. Sông Chiều Áo Trắng – nhạc Nguyễn Tất Nhiên – Sĩ Phú
9. Paris Thu Khúc – nhạc Nguyễn Tất Nhiên – Lệ Thu
10. Trên Nát Tan Tôi – nhạc Nguyễn Tất Nhiên – Duy Quang
Chiều…18.8.2017
Trần Minh Hùng
( St ).

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *