Lí trí và cảm tính

Lí trí và cảm tính
Những cái note của tôi về calcium, vitamin D, và thực phẩm biến đổi gen trong tuần qua đã làm cho vài người hiểu lầm. Người thì cho rằng tôi là người bán sữa. Người lại nói rằng tôi ủng hộ thực phẩm biến đổi gen. Lại có những người có vẻ “choi choi” nói năng rất vô giáo dục, nhưng tôi không bàn đến họ. Ở đây, tôi chỉ muốn nói rằng những thông tin được trình bày chỉ nhằm cung cấp cho các bạn một cái nhìn khách quan và bình tĩnh hơn trước những phản ứng cảm tính về sữa, calcium và thực phẩm biến gen.
Như tôi có viết trong một bình luận khác, khi nói “chống” hay “ủng hộ” thực phẩm biến đổi gen thì có nghĩa là cảm tính. Nhưng khoa học không có cảm tính. Đã có quá nhiều thông tin cảm tính lưu truyền về thực phẩm biến đổi gen mà không rõ nguồn gốc hay từ nguồn phi chính thống. Những gì tôi nói không có nghĩa là chống hay ủng hộ thực phẩm biến đổi gen, mà chỉ muốn đặt vấn đề một cách công tâm và khoa học.
Tựu trung lại tôi muốn nói rằng:
1. Ở nước ta, số trẻ em còi cọc lên đến 36%, số phụ nữ sau mãn kinh bị loãng xương là khá cao (30%). Calcium là nguồn quan trọng để đạt mật độ xương đỉnh lúc còn trẻ và phòng chống mất xương khi về già. Sữa là nguồn calcium rất quan trọng. Nhưng bổ sung calcium phải đi kèm với vitamin D. Chú ý tôi không bàn việc cho con uống sữa mẹ [mà tôi ủng hộ qua cái entry hôm qua] ở đây.
2. Về thực phẩm biến đổi gen, tôi chỉ nói lên một điểm chính là chúng ta chưa có bằng chứng khoa học để nói rằng thực phẩm biến đổi gen là có hại cho sức khỏe. Chúng ta cũng không có bằng chứng để nói rằng thực phẩm biến đổi gen gây ung thư, như vài người nói. Nếu ai có bằng chứng khác thì hãy trình bày và diễn giải cho chúng tôi đọc.
3. Sự phát triển về công nghệ GMO là tất yếu và không hẳn là quá mới. Cách “engineering” các sinh phẩm đã diễn ra từ lâu, mà có lẽ người ngoài khoa học không biết hay không chú ý đến. Ví dụ như insulin cho điều trị tiểu đường là một sinh phẩm biến đổi gen (lấy gen từ ruột heo cấy vào vi trùng để sản xuất ra insulin). Mấy hormone thyroid cũng là chiết xuất từ động vật và cấy vào vi trùng. Tương tự, thuốc đều trị viêm gan, thuốc thay thế hormone (từ nước đái ngựa cái) cũng là sinh phẩm biến đổi gen. Do đó, sự ra đời của thực phẩm biến đổi gen chỉ là một bước tất yếu của phát triển công nghệ sinh học mà thôi.
Tất cả những ý kiến trên là dựa vào thông tin khoa học. Tôi có tiêu chuẩn chọn lọc thông tin khoa học. Tiêu chuẩn của tôi là thông tin đó phải:
• Qua bình duyệt và được công bố trên một tập san y khoa chính thống và có impact cao. Nếu chưa công bố trên tập san y khoa thì phải trên website chính thống của các hiệp hội khoa học hay tổ chức quốc tế được công nhận.
• Nghiên cứu từ các nhóm hay labo có uy tín.
• Nghiên cứu phải có “chất lượng” tốt.
Tôi phải ghi thêm là khi bàn về một nghiên cứu hay thông tin, tôi có cho ý kiến của tôi, chứ tôi không đơn thuần chỉ “thảy” lên một đường link. Tôi nói thêm như vậy là vì có người làm ra vẻ khoa học phản bác bằng cách kêu người đọc phải đọc bài này, xem bài kia, nhưng họ không giải thích gì cả, có thể họ không hiểu hay cũng chưa đọc kĩ. Có người tuyên bố rằng toàn bộ Âu châu cấm tiệt GMO, nhưng khi có người yêu cầu cho nguồn tin thì lại kêu người ta cứ “google”! Đó là thái độ không giúp ích gì.
Nhiều người nghĩ đơn giản rằng chỉ cần “google” trên mạng là ra hết. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy, bởi vì thông tin trên mạng cũng “thượng vàng hạ cám.” Ngay cả trong thư viện Pubmed cũng có nhiều loại thông tin chẳng có giá trị. Nếu không là người trong ngành hay không làm quen với khoa học thì rất khó đánh giá giá trị của nghiên cứu y khoa. Nếu bạn là người ngoài y khoa, bạn sẽ khó phân biệt đẳng cấp của các mô hình nghiên cứu y học. Tôi cố gắng làm cái công việc đó cho các bạn, bởi vì tôi có thể phân biệt thông tin nào có giá trị hay không có giá trị khoa học.
Qua những bình luận của các bạn tôi phát hiện ra là có rất nhiều hiểu lầm và phản ứng khá cảm tính. Người thì dứt khoát chống sữa. Cũng chẳng có vấn đề gì, vì chỉ là lựa chọn cá nhân. Nhưng khi ai nói khác hay cung cấp thông tin khoa học thì họ nhảy dựng lên hành xử y như là những kẻ vô giáo dục. Đặc biệt là mấy người này còn trẻ hay rất trẻ, làm tôi suy nghĩ đến sản phẩm của hệ thống giáo dục XHCN. Người thì nói thẳng là chống thực phẩm biến đổi gen, và tôi không có vấn đề gì, nhưng với những người như vậy thì không có gì để bàn thêm.
Tôi nghĩ để cho cảm tính ngự trị lí trí là một xu hướng không hay chút nào. Đối với người không ở trong khoa học thì tôi không ngạc nhiên về sự bất thăng bằng giữa lí trí và cảm tính. Nhưng đối với người trong khoa học mà sự mất thăng bằng đó hiện hữu thì đáng ngạc nhiên.

12 Comments

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *